De weledelgestrenge heer prof. mr. P. van Vollenhoven
De Onderzoeksraad voor Veiligheid
Postbus 95404
2509 CK Den Haag

Amsterdam, 24 mei 2007

Geachte heer Van Vollenhoven,

In vervolg op het gesprek met uw medewerker de heer ir. A. Sloetjes verzoeken wij u beleefd om een aantal onvoldoende onderkende veiligheidsproblemen van de Betuweroute in een gesprek met u of uw medewerkers te mogen toelichten.

Hoewel de Betuweroute nog niet in gebruik is genomen kan namelijk een aantal structurele veiligheidstekorten worden onderkend. Naar onze overtuiging is het van groot belang dat deze worden onderzocht en verholpen vóórdat de eerste trein met gevaarlijke stoffen gaat rijden. De wijze waarop de Betuweroute is ontworpen en gebouwd heeft er toe geleid dat er een cumulatie is ontstaan van suboptimale oplossingen waar het gaat om het voorkómen en bestrijden van incidenten, ongevallen en rampen - en bijgevolg een cumulatie van resterende risico’s die nooit goed in onderling verband zijn beschouwd.

We noemen de belangrijkste van deze ‘leemten in de veiligheid’.

1. Treinen met gevaarlijke stoffen, de oranje borden en de gevaarsetiketten zijn vanwege de hoge geluidsschermen vanaf inzetzijde van de hulpverleningsdiensten niet zichtbaar. Daardoor zijn wagons met gevaarlijke lading niet te identificeren en is de inhoud van de wagons aan de hand van de etikettering niet af te lezen. Dit is in strijd met de wetgeving hieromtrent, althans met de bedoeling ervan.

2. Daar waar de schermen hoger dan drie meter zijn kunnen wagons niet met waterkanons geraakt worden. Daardoor is blussen of koelen feitelijk onmogelijk. Voor dit probleem is tot op de dag van vandaag geen oplossing gevonden.

3. Bij het berekenen van de aanrijtijd voor de brandweer is géén rekening gehouden met redelijkerwijs wel te verwachten vertragingen ten gevolge van bijvoorbeeld mist of gladheid.

4. Evenmin is rekening gehouden met het gegeven dat bij het ‘uit de rails lopen’ van een trein de brokstukken van de geluidsschermen terecht komen op de parallelwegen en aldus de doorgang voor de brandweer belemmeren.

5. De inzet van de brandweer is van meet af aan afgestemd op het maatgevend scenario Boiling Liquid Expanding Vapour Explosion. Een eveneens zeer wel denkbaar ongeluk is het ontsnappen van grote hoeveelheden toxisch gas. Tegen een dergelijke calamiteit kan de brandweer echter niets uitrichten aangezien niet tijdig voldoende gaspakken beschikbaar zijn.

Andere punten van zorg betreffen de gevaren van (kortsluiting in) de spanningssluizen, de onvoorspelbare gevolgen als passerende treinen met verschillende gevaarlijke stoffen bij hetzelfde ongeval betrokken raken, het feit dat gelekte giftige of brandbare gassen zwaarder dan lucht tussen de schermen blijven hangen, de subsone aerodynamische effecten op het verspreidingspatroon van lekkende gassen lichter dan lucht, de onvoorspelbaarheid van uitstroompatronen en -snelheden bij instantane uitstroming van vloeistoffen en het capaciteitstekort van de brandweer indien een ongeval plaatsvindt op de wachtsporen als vervoerders daar - vanwege beperkingen op het Duitse spoor - treinen met gevaarlijke stoffen moeten ‘laten staan’.

De hierboven aangegeven leemten in de veiligheid duiden ons inziens op mogelijke structurele veiligheidstekorten bij het vervoer van gevaarlijke stoffen en zijn tijdens inspraak- en beroepsprocedures naar voren gebracht. Keer op keer is ons echter gebleken dat er een kloof bestaat tussen de wereld van de feiten en de wereld van het recht. Wij noemen drie voorbeelden.

Een beroep op richtlijnen en rapportages van het Nibra over de uitvoering van de geluidsschermen en de beperkingen die deze veroorzaken bij het blussen is door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State niet gehonoreerd vanwege het niet-wettelijke karakter van die richtlijnen en adviezen.

Op een aantal tracédelen is de bluswatervoorziening langs een smal fietspad aan de benedenwindse zijde van het spoor aangebracht. Om onbegrijpelijke redenen is níet gekozen voor plaatsing van de bluswatervoorziening aan de gemakkelijker bereikbare bovenwindse kant. Mede vanwege het in casu ontbreken van wettelijke voorschriften voor de plaatsing van bluswatervoorzieningen heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State een beroep op dit punt ongegrond verklaard.

Vorig jaar zijn gebreken geconstateerd in berekeningen van de bestaande (hoofd)draagconstructie van de geluidsschermen in de gemeente Duiven. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft deze gebreken in een beroepsprocedure op formele gronden terzijde gelegd. Gebreken in de bestaande constructie kunnen volgens de Afdeling namelijk niet aan de orde komen in een beroep tegen een wijziging van die constructie. Het beroep is op basis van deze formele redenering ongegrond verklaard.

Wij verzoeken u om in een gesprek met enkele vertegenwoordigers van onze groep na te gaan of er een basis gevonden kan worden voor een verkennend onderzoek dat zou kunnen uitmonden in een rapportage of volledig verslag.

Hoogachtend,

Paul Freriks, raadslid Michiel Roscam Abbing, Koen IJff, veiligheidsadviseur
Gemeente Zevenaar politicoloog vervoer gevaarlijke stoffen

P. Freriks dr. M. Roscam Abbing drs. K. IJff
Piet Heinstraat 19 Balistraat 107 Hunzestraat 12 - I
6904 AL Zevenaar 1094 JG Amsterdam 1079 WC Amsterdam

Mede namens de genodigden/aanwezigen bij het Minisymposium Betuweroute – de stand van zaken op zaterdag 12 mei jl. in zaal Staring te Zevenaar.